Hediyeleşme; dil, din ve ırk ayrımı yapmaksızın insan ve sevginin olduğu  her yerde vardır. Hediye sevginin, saygının, teşekkür ve şükranın ifadesidir. Bu yazıda her yönüyle bize çok uzak olan farklı dini ve kültürel yapıya  sahip Kore’deki hediyeleşme kültürünü ifadeye çalışacağım.

Birkaç gün önce ülke genelinde Chuseok Bayramı vardı. Uzun bir zamandan sonra Koreliler 10 gün gibi uzun bir tatil yaptı. Bayram arefesinde bir elinde çantası bir elinde Chuseok hediyesi evin yolunu tutan insanlarla sık sık karşılaştık.

Ellerinde hediye olarak neler mi var dersiniz? Özel günün anlam ve önemine  göre değişmekle beraber sadece Chuseok bayramına özel olarak meyve paketi ve pirinç tatlısı götürüyorlar. Meyvelerden de özellikle en irilerinden armut, elma, üzüm veya hepsinden karışık kokteyl yapıyorlar.

Bizdeki gibi bayram öncesi hazırlık ve alışveriş, temizlik ve o güne özel yemeklerin yapılması var. Sabah erkenden kalkıp hazırlanan masanın önünde toplanan aile evin büyüklerine şükranlarını sunarak kutlamaya başlıyor. Bizdeki el öpme merasimi gibi onlarda da eğilerek selamlama törenleri var.Törenden sonra da hep beraber yemekler ve meyveler yenilir, küçük çocuklara harçlıklar verilir. Eskiden mendil içerisinde verilen bu harçlıklar şimdi zarf içerisinde veriliyor.Zarfta ne kadar var derseniz, 10bin won (33 TL), 20 bin won (66 TL) ve ya 50bin won (165TL).

Hediyeleşmeden yola çıkarak asıl bahsetmek istediğim konu Güney Kore her geçen yıl hem ekonomik alanda hem de şeffaflık anlamında başarılı bir şekilde yolunda ilerliyor. 28 Eylül 2016’da çıkarılan bir yasayla rüşvet ve haksız kazanç elde etmenin önüne geçmek için devlet ve özel kurumlardaki memurlar ve amirler arasında hediyeleşmeye bir sınırlama getirildi.

Yasa değişikliği neler getirdi? Bayram ve özel günlerde memurların birbirlerine pahalı hediyeler alması ve vermesi istenmiyor. Beraber iş çıkışı yenilen öğle veya akşam yemeğinin faturasının bir kişiye yüklenmesi istenmiyor. Düğünler ve cenaze törenleri için çiçek demetleri, çelenkler ve aşırı taziye parası verilmesinin de önüne geçiliyor.

Bütün bunlara bir sınırlama getirildi. Bu kanuna göre kamu görevlilerine, eğitimcilere ve gazetecilere 30 bin won değerinden büyük ücretsiz yemek ısmarlanamaz. 50 bin won üstünde hediye kabul edemez, 100 bin won’dan fazla taziye parası alamaz. Aldığı tesbit edilirse kamu suçuna girer ve üç yıla kadar hapis cezası ve 30 milyon wona kadar (yaklaşık 26 bin dolar) para cezasıyla karşı karşıya kalacaktır.

Bu yasasının üzerinde bir yıl geçti. Yapılan araştırma ve anketlere göre ilk başlarda örf, adet ve hediye kültürüne ters algısı oluştu. Kültür aşınmasına sebep olacağı endişesi taşıyanlar oldu. İlk aylarda tedirginlik ve karışıklık gibi gelen bu durum zamanla sosyal hayatta, ticareti faaliyetlerle ve yolsuzlukla mücadele için çok gerekli bir yasa olduğu kanaatine dönüştü.

Öğretmenlere verilen pahalı hediyenin karşılığında öğretmenden ders notlarını yükseltmesini istemenin önüne geçilmesi için yasanın iyi olduğunu düşünseler de bu yasadan sonra okullarda özellikle mezuniyet ve üniversite sınavlarından sonra safiyane teşekkür adına, çikolata, kurabiye almada-vermede ya da kahve ısmarlamada tereddüt geçiren öğretmen ve öğrenciler de oldu.

Geçen bir yıl sonucunda yasa değişikliği halkın büyük desteğini aldığı söylenebilir. Se Dong Üniversitesi 2016 Kasım ayında bin 566 vatandaş ve 2017 Ağustos’ta bin 202 vatandaştan oluşan iki anket gerçekleştirdi. 2017 Ağustos anket sonuçlarına göre yüzde 89.5 ‘i kanunun etkili olduğunu düşündüklerini belirtmiş. Aynı ankette, yüzde 52.9’u iş ilişkili iyilik yapma ve hediyeleşme taleplerinin azaldığını, yüzde 55.4’ü ise hediye alışverişi oranının azaldığını söylemiş.

Yasadan olumsuz etkilenenler de var. Özellikle çiçekçiler, lokantalar ve hediyelik eşya dükkanları yasadan sonra müşterilerinin azaldığı kanaatindeler. Azalan müşteriyi tekrar arttırmak için hediye sektörü ve lokantalar fiyatlarda düzenlemeye gittiler. Şirketlerdeki iş çıkışı birlikte zorunlu yeme ve içme kültürüne şikayet eden çalışanlar da bu yasanın çevresi ve ailesiyle daha fazla vakit geçirmek için çok iyi bir düzenleme olduğunu belirtti. Bazılarına göre de kanunda belirtilen bu maksimum ücretler biraz yukarı çekilmeli. Otel ve medya sektörü gibi büyük şirketler için hediyeleşme ve promosyon bir pazarlama stratejisi olduğu için bu yasaya uygun yeni alternatiflerin bulunması gerecek.

Bu ülkede rüşvet ve adam kayırmanın hiç affedilmediğine örnek olarak eski Devlet Başkanı Park Gun-hye’nin yetkilerinin elinden alınmasını, yargı yoluyla görevden uzaklaştırılması ve mahkemeye çıkarılarak hapse atılmasını verebiliriz. Ayrıca ülkenin en ünlü markası Samsung’un CEO Yardımcısı Lee Jae-yong’un 5 yıl hapis cezasına çarptırıldığını söylemek de yeterli olacak.

Bizdeki hediyeleşme kültüründen ve böyle bir yasaya ihtiyacımız olup olmadığından hiç bahsetmeyelim. İki ülke arasındaki kıyaslama ve farkı sizin takdirinize bırakıyorum. Burada yazıya nokta koyalım.

Kore’yle alakalı bir başka konuda görüşmek dileğiyle..