Kore kültürüne dair izlenimler

Kore’de 4 yılı geride bırakınca haliyle Kore  kültürüne dair bir tarif yapabilir, gözlem ve izlenimlerimi aktarabilirim. Kore’yi ziyaret eden bazıları bir hafta on gün kalır ve onu çoğu kulaktan duyma hayal mahsulü bilgileri sayfalarca yazar, biz yine de orta yolu bulalım ve şehir efsaneleri yerine teyit ettiğim bilgileri paylaşayım.

Ev hediyesi olarak; tuvalet kağıdı

Evi kiralayıp içerisine girdiğimizde yan komşu kapımızın önüne tuvalet kağıdı koymuştu. Görünce şaşırmıştım ama daha sonra öğreniyoruz ki; bizdeki gibi yeni taşınan komşuyu, yeni ev almış birini, evlenmiş kişileri veya arkadaşın ev ziyaretine giderken eli boş gitmiyorlarmış ve giderken 16 rulolu veya 32 rulolu tuvalet kağıdı götürmek makbul bir hediye olduğunu söylediğinde çok şaşırdım. Genelde de bu gelenek nereden geliyor diye sorarım. Bunu daha sonra Koreli öğrencime sorduğumda Korelilerin yüklediği anlam şuymuş. Tuvalet kağıdı uzun olduğu için uzun süre burada yaşarsınız temennisi, tuvalet kağıdının beyaz ve temizlik görevinden dolayı da bu evde yaşadığınız sürece temiz ve bembeyaz bir ömrünüz olsun anlamına geliyormuş. Bizim apartmanın karşısındaki bina yıkılıp yeniden yapıldığında da tuvalet kağıdı gelmişti. İnşaatın dört yanındaki bina veya binalardaki her daireye inşaat sırasında çıkaracağımız gürültü kirliliğinden dolayı şimdiden özrümüzü kabul edin anlamında bir incelik var.

Bebeklerin 100.gününü kutlama

100.gün geleneğinden bahsedelim. Koreliler bebeğin 100. gününe ve 1. yaş gününe çok önem veriyor. Neden mi derseniz? Kore savaştan çıktığı 1950’li yıllarda yoksul ve fakir bir ülke. Sağlık altyapısı çökmüş ve bebekler sağlıklı beslenemediği için bebek ölümleri çok  yüksekmiş.  Eğer bebek , 100 yaşadıysa ona daha da bir şey olmaz, “kefeni yırttı” gözüyle bakılırmış ve bunu bir sevinçli gün olarak akrabalarla kutluya gelmişler. Kore’de 1.yaş günü de çok önemli. Yine aynı mantıkla bir yaşına kadar ölmediyse bir daha ölmez. 100. gün kutlamaları için özel hazırlanan yemekler hatta  özel mekanlar  tercih ediliyor. Ya fotoğrafçıya gidiliyor ya doğum günü kutlanılacak yere fotoğrafçı çağrılıyor. Bugünler için hazırlanmış salon veya oda oda bölümler var. Çoğu açık büfe yemekli. Bizdeki sünnet töreni hazırlığı gibi ev sahibi için bu tören oldukça zahmetli ve masraflı. Yine bizdeki gibi gelen misafirler adet olarak elbise veya para veriyor.

Birinci yaş gününde meslek eğilimi testi

Hazır çocuk konusu açılmışken diş hediği geleneğinden de söz edelim: Bizde çocukların ilk dişini çıkarmaya başladığı zaman yapılan diş hediği törenin benzeri Kore’de birinci yaş gününde yapılıyor. Örtünün üzerine çeşitli eşyalar dizilir ve çocuğun bu eşyalardan birini alması beklenir (steteskop, tarak, saat, makas, para, kitap, kalem vs.). Çocuk hangi eşyayı eline alırsa ilerde onunla ilgili bir mesleği seçeceği inancı yaygın. Çocuk kültüründen bahsederken sünnetten de bahsetmesek olmaz. Evet Korelilerde de erkeklerde sünnet olmak yaygın. Koreliler genelde ilkokul çağlarında sünnet oluyorlarmış. Askere kadar da sünnet olamadıysa, askerde mutlaka oluyorlarmış. Neden oluyorsunuz sorusuna Koreliler sağlık için cevabını veriyor.

4 rakamının uğursuzluğu

Asansörlerin 4.katı için genellikle rakamla ‘4’ yazmak yerine yazıyla ‘F’ yani ingilizce Four’un baş harfini yazıyorlar. Nedeni ise 4 rakamının uğursuz olduğuna inanıyor olmaları. Korece’de kullanılan 4 rakamının okunuşuyla ‘ölüm’ kelimesinin okunuşu aynı olmasından kaynaklanıyor. Bu Uzakdoğuya has bir durum. Benzer şekilde batıda ve Avrupa’da otellerin 13. katının boş bırakıldığını görebilirsiniz.

 

5 Mayıs Çocuk Bayramı

Bizim 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın benzeri Kore’de 5 Mayıs. Tam bir çocuk günü olarak kutlanıyor. Tüm ülke genelinde resmi tatil ve aileler tüm gününü çocuklarına ayırır. Kore’de çocuk olduğunu o gün park, lunapark, alışveriş merkezinde hissedebilirsiniz. Diğer günler çocukların  gün boyu okulda veya kurslarda olduğu için dışarıda çocuk görmek mümkün değil. Kore’de bir yılda en fazla oyuncağın satıldığı gün olduğunu da söyleyelim.

14 şubat ve 14 mart sevgililer günü

Kore’de 14 Şubat Sevgililer Günü’nden bir ay sonra, yani 14 Mart’ta Beyaz Gün diye iadeyi kutlama geleneği var. 14 Şubatta hediye alan bayanlar erkek arkadaşlarına teşekkür babında çiçek ve çikolata alır. Hediyeleşme ve önemli günleri kutlamadan bahsetmişken Koreli çiftler, ilişkilerinin ilk gününden 100 gün, 200, 300, 500 ve 1.000 günlerde 100 günlük artışlarla kutlar. Kore’de birine bir şey uzatırken, bu kartvizitiniz de olabilir veya hediye verirken iki el ile verilir ve asla hediye verenin önünde açılmaz. Neden derseniz mahcup olmasın.

Çiftler ya da sevgililer aynı kıyafet/ayakkabı giydiğini

Konu sevgililerden açılmışken Kore’ye gittiğinizde,  çiftlerin ya da sevgililerin aynı kıyafet ayakkabı veya tişört giydiğini görürsünüz. Aynı Ayakkabı, Çift T-shirt, çift telefon kılıfı hatta saçlarını bile aynı renge boyayanları görmek mümkün. Bir başka batıl inanışları ise geçmişte, ölen kişinin isimlerini aile siciline yazmak için kırmızı mürekkep kullanırmış. Bu nedenle, birisinin adını kırmızı mürekkeple yazmak, ya öldürülmek anlamına geliyor, ya da hala yaşıyorlarsa, onlara zarar  verme ve ölümle tehdit anlamı taşıyor. Koreliler aynayı doğrudan bir kapının önüne  veya evin girişine koymazlar, çünkü bu da şansın girmesini engellediğini düşünürler.

Sınavdan önce saçlar yıkanmaz ve şeker yerler

Batıl inanışlarına göre Koreliler yeni yılın ilk gününde saçlarını yıkamazlar, çünkü  suyla iyi şansın yıkanıp gideceğine inanılır. Aynı şekilde öğrenciler, sınavlara çalıştıklarında öğrendikleri zihindeki tüm bilgileri “yıkamamak” için bir sınavdan önce saçlarını yıkamazlar. Üniversite sınavından önce, geleneksel şeker benzeri  bir Kore şekeri olan yeot yerler. Şeker yapışkan olduğu için batıl inanca göre bilgilerin zihninde “yapışmasına” yardımcı olduğuna inanılır. Ayrıca bizdeki gibi geceleri ıslık çalmanın ruhları, hayaletleri, iblisleri ve diğer dünya dışı yaratıkları toplayabileceğine inanılıyor.

Yolculukta yabancıların yanına oturmada seçiciler

Koreliler, genelde Türk insanı gibi sıcakkanlı, kavga edene pek rastlamadım ama tartışmalarda çok yüksekle birbirlerine bağırdıklarını gördüm. Alışveriş yaparken, market görevlisi veya kasiyer size laf atıp nereli olduğunuzu falan hemen sormaya başlar. Otobüs veya metroda yabancıların yanına oturmada seçiciler. Bunda da homojen bir topluma sahip olmaları ve ülkede yabancıların oranın %5 gibi az olmasıyla da açıklanabilir.

Yeni tanıştıkları kişilere özel sorular sorabiliyor

Koreliler rahat bir şekilde yeni tanıştıkları kişilere özel sorular sorabiliyor. Evlilik durumunuzu, yaşınızı maaşınızı sorabiliyor. Garibime giden bir başka durum ise yere çöp atmazlar, ana caddelerde sigara içmez ama sokaktan giderken yanınızdan geçen biri  ses çıkararak yere tükürebilir. Tükürme gerekçeleri Çin tarafında  sık sık gelen ince tozlardan ve sigaraya bağlı oluşan balgam etkili olabilir. Ayrıca yemek yerken konuşuyorlar hatta ağızlarını şapırdatarak yemek yiyorlar. Yemeği şapırdatarak yemek yemeğin çok lezzetli olduğu anlamına geliyormuş.

 

Kore’ye dair daha yazacak çok şey çıkar da şimdilik sizi de fazla sıkmadan bu haftanın yazısını noktalayalım. Haftaya yeni bir konuda görüşmek üzere. Yorumlarla  yazılara desteklerinizi bekliyorum.